STEREOTYPE

คนใส่แว่น
มักจะเป็นคนเนิร์ด/เรียนเก่ง..
คนมีรอยสัก
มักจะน่ากลัว/ก้าวร้าว..
ผู้ชาย
มักจะขับรถเก่งกว่าผู้หญิง..
เด็กรุ่นใหม่
ทำงานไม่อดทน ไม่สู้งาน..

ชุดความคิดเหล่านี้ เป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงการ Stereotype

หรือการมองภาพแบบเหมารวม คือการที่ตัดสินบุคคลใดบุคคลหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งให้อยู่ในประเภทเดียวกันโดยการประเมินจากภายนอก โดยอ้างอิงจากทัศนคติหรือประสบการณ์ส่วนตัวที่สั่งสมมา ซึ่งมักจะเป็นไปแบบอัตโนมัติ ทั้งที่จริงๆ แล้วความจริงอาจจะไม่ได้เป็นอย่างที่คิดก็ได้

Credit

Stereotype จึงเปรียบเหมือนเป็นการมองจากกรอบความคิดที่มีอคติ

เป็นได้ทั้งแง่บวกและแง่ลบ (แต่ส่วนใหญ่จะเป็นในแง่ลบมากกว่า) เพราะมันคือการตัดสินคนจากภายนอกไปก่อนโดยที่ยังไม่รู้จักตัวตนที่แท้จริงของเขาว่าเป็นอย่างไรกันแน่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เพราะไม่ยุติธรรมต่อคนนั้นๆ เอาเสียเลย บางทีอาจทำให้คนที่ถูกตัดสินรู้สึกไม่ดี และอาจส่งผลเสียอื่นตามมาได้อีกด้วย เช่น เจอผู้ชายที่สักและไว้หนวดเครา ก็ไปคิดว่าเขาต้องเป็นนักเลงหรือคนที่ไม่น่าไว้ใจ ซึ่งความจริงแล้วเรื่องจริงเป็นอย่างไรไม่รู้

จริงๆ Stereotype เจอได้แทบจะทุกบริบท

กลุ่มใหญ่ที่เห็นได้บ่อยก็จะเป็น Stereotype จากเพศ, เชื้อชาติ, กลุ่มความสนใจต่างๆ หรือถ้าจะพูดถึงในบริบทช่วงเริ่มต้นสู่การทำงาน ก็อาจจะเจอในลักษณะที่ว่า

เรียนจบจาก XXX มา
คุณหนูแน่เลย จะทำงานหนักไหวไหม?

นี่เป็นคำถามที่ฉันเคยได้รับตอนเข้าสัมภาษณ์งานในบริษัทแห่งหนึ่ง ฟังดูแล้วอาจคล้ายคำถามลองเชิงทั่วไป แต่เมื่อได้ยินก็แอบรู้สึกไม่ได้ว่าเขาอาจจะมีภาพของคนที่เรียนจบที่นี่ว่ามีภาพลักษณ์ไม่สู้งานหนัก ซึ่งเราคิดว่าเป็นความเข้าใจที่ผิดและอยากแก้ไขความเข้าใจให้ถูกต้อง เลยถือโอกาสที่เขาถาม ในการตอบความเป็นจริง บอกให้เขาได้มั่นใจว่า เด็กๆ ที่เรียนที่นี่รวมถึงตัวเราสามารถทำงานได้เต็มที่แน่นอน

ดังนั้นโดยส่วนตัวแล้ว เลยเชื่อว่า Stereotype น่าจะเป็นสิ่งที่มีผลในการตัดสินใจรับหรือไม่รับเข้าทำงานในระดับนึงเลย เพราะมันเกี่ยวโยงกับความคิด และความรู้สึกของผู้สัมภาษณ์โดยตรง ดังนั้นถ้าเราเริ่มรู้สึกไม่มั่นใจว่าเขาเข้าใจเราผิดหรือไม่ เราควรต้องให้ข้อมูลที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันความเข้าใจผิดจากการเหมารวมที่อาจเกิดขึ้น เพราะไม่ว่าจะใครก็คงไม่แฮปปี้ หากโดนตัดสินว่าเป็นคนแบบไหน เหมาะกับงานหรือไม่ โดยที่ไม่ได้พูดอะไรเลย แถมอาจโดนเข้าใจผิดอีกต่างหาก

Credit Jennifer Wu / Flickr

แต่คงจะดี ถ้าหาก HR และผู้สัมภาษณ์สามารถที่จะตัดภาพ Stereotype ที่ตัวเองมีออกไปได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งระหว่างทำการคัดเลือกและสัมภาษณ์ อาจจะไม่สามารถตัดได้ทั้งร้อยเปอร์เซนต์ แต่ใช้การเพิ่มระมัดระวังในการตัดสินใจก็ได้ ทั้งนี้ก็เพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนในการตัดสินใจ และเป็นการเปิดให้โอกาสแก่ผู้สมัครทุกคนอย่างเท่าเทียมด้วย

 

โปรดติดตามตอนต่อไป…